Het aantal paarden dat de leeftijd van 20 jaar en ouder bereikt, is de afgelopen decennia duidelijk toegenomen. Betere diergeneeskundige zorg, verbeterd management en een steeds grotere wetenschappelijke kennis over het verouderingsproces zorgen ervoor dat paarden langer gezond en actief blijven. Tegelijkertijd bestaat er onder veel paardeneigenaren en ruiters het idee dat de voeding automatisch flink moet worden verhoogd naarmate een paard ouder wordt, om een verminderde werking van het spijsverteringsstelsel te compenseren. Recent onderzoek laat echter zien dat dit beeld genuanceerder ligt.
In een onderzoek uitgevoerd aan de Michigan State University werd de verteerbaarheid van verschillende rantsoenen onderzocht bij zowel gezonde senioren (19–28 jaar) als jongvolwassen paarden (5–12 jaar). De rantsoenen verschilden in primaire energiebron: vezels, koolhydraten of vetten. Door analyse van voer, mest en urine werd gekeken naar de opname van energie, ruw eiwit, vet en diverse macro- en sporenelementen, waaronder calcium, fosfor, magnesium, koper, zink en selenium.
De resultaten lieten zien dat gezonde oudere paarden slechts een matige afname in verteerbaarheid vertonen ten opzichte van jongere paarden. Voor energie en de meeste nutriënten bleef de opname verrassend stabiel. Dit sluit aan bij eerdere bevindingen waaruit blijkt dat het verteringsstelsel van het paard, mits gezond, ook op latere leeftijd goed in staat blijft om vezelrijke voeding efficiënt te benutten.
Belangrijk hierbij is het onderscheid tussen chronologische leeftijd en functionele gezondheid. Leeftijd alleen blijkt geen betrouwbare voorspeller voor de mate van verminderde nutriëntenopname. Problemen ontstaan vooral wanneer ouderdom gepaard gaat met fysieke of medische beperkingen.
Een veelvoorkomende factor bij senioren is gebitsproblematiek. Onvoldoende kauwen leidt tot grotere voerdeeltjes, waardoor de verteerbaarheid en beschikbaarheid van voedingsstoffen in het maag-darmkanaal afneemt. In dergelijke situaties kan het nodig zijn om (een deel van) het rantsoen aan te passen naar geweekt voer, slobbers of andere producten van fijne structuur die toch voldoende vezels, eiwit en micronutriënten leveren.
Daarnaast kunnen paarden met een geschiedenis van ernstige of langdurige parasitaire besmettingen blijvende schade aan het darmweefsel hebben opgelopen. Littekens in de darmwand verminderen het absorptieoppervlak, wat kan resulteren in een lagere benutting van voedingsstoffen. Voor deze paarden zijn kleinere, frequentere maaltijden met een hogere nutriëntdichtheid vaak effectiever dan simpelweg “meer voeren”.
Ook veranderingen in lichaamssamenstelling spelen een rol bij oudere paarden. Met het ouder worden neemt de spiermassa vaak geleidelijk af, terwijl de vetverdeling verandert. Dit betekent niet automatisch dat de energiebehoefte stijgt; in sommige gevallen daalt deze zelfs licht door een lagere activiteit. Wel kan de eiwitkwaliteit belangrijker worden: voldoende goed verteerbaar eiwit en essentiële aminozuren helpen bij het behoud van spiermassa, zonder onnodig veel extra energie aan te voeren.
Samengevat laten meerdere onderzoeken zien dat gezonde seniorenpaarden vaak maar een beetje afwijken in voedingsbehoefte van jongere volwassen paarden. Grote aanpassingen in hoeveelheid of samenstelling zijn niet altijd nodig. Dit geldt echter alleen wanneer er écht geen sprake is van ouderdomskwaaltjes of andere gezondheidsproblemen, wat helaas niet zo vaak voorkomt. In de praktijk komt het regelmatig voor dat oudere paarden te maken krijgen met gebitsproblemen, een verminderde darmgezondheid of andere ouderdomsgerelateerde klachten. In die gevallen is maatwerk essentieel.
Een rantsoen voor het oudere paard begint altijd met:
Pas wanneer daar knelpunten ontstaan, zijn gerichte aanpassingen in structuur, samenstelling of nutriëntdichtheid zinvol.
Twijfel je of het rantsoen van jouw oudere paard nog goed aansluit bij zijn gezondheid en gebruik? Neem gerust contact met ons op, of vul de RationIQ in. We denken graag met je mee en kijken verder dan leeftijd alleen.
